Nieuwsbrief nummer 81 september 2020

Voorwoord van de voorzitter: Groenesteeg in coronatijd

Op zondag 9 augustus was ik op de begraafplaats vanwege de 200-ste geboortedag van Matthias de Vries, de grondlegger van het Woordenboek der Nederlandse Taal. Het INT (Instituut voor de Nederlandse Taal) had een lezing over zijn werk en leven georganiseerd, te houden door emeritus hoogleraar lexicologie Piet van Sterkenburg, gevolgd door het leggen van bloemen op het graf van De Vries. Vanwege corona kon de lezing niet in de aula worden gehouden en werd het een digitale lezing. Wel kwam een klein gezelschap naar de begraafplaats voor de bloemenhulde.

Bloemenhulde voor Matthias de Vries Bloemenhulde Matthias de Vries

Het was op deze prachtige, zonnige dag opvallend druk op de begraafplaats: er liepen ongeveer veertig mensen rond, waaronder een groep die een Singelparkwandeling maakte, en een familie, die een bezoek aan Groenesteeg als onderdeel van een familiedag had gepland. Op de ruime locatie kon dit allemaal prima. Het is fijn te constateren dat velen - zeker in deze tijd waarin lang niet alles mogelijk is - de weg naar de oase van rust, die onze historische begraafplaats is, weten te vinden.
In deze nieuwsbrief kunt u weer het een en ander lezen: dat onze sympathieke vrijwilligster Toke Krak helaas is overleden, onze plannen om toch weer (aangepaste) rondleidingen te gaan geven, dat de groenploeg en onderzoekgroep actief zijn en een ‘Weetje’ met een bijzonder verhaal.

In Memoriam Toke Krak (1948-2020)

Ons bereikte het droevige bericht van het overlijden van Toke Krak op 27 mei jl. Toke was vanaf januari 2013 als vrijwilligster zeer betrokken bij de Historische Begraafplaats Groenesteeg.
Behalve elke dinsdag als groenvrijwilligster, gaf zij rondleidingen en hielp als gastvrouw bij lezingen en activiteiten, die in de aula van de begraafplaats plaatsvonden. Haar rondleidingen waren geliefd door de boeiende manier waarop zij wist te vertellen over de personen die op Groenesteeg begraven liggen; als gastvrouw was zij zeer behulpzaam en wist zij iedereen op haar of zijn gemak te stellen met haar warm en vriendelijk optreden.
Toke heeft ook een grote bijdrage geleverd aan het project “Kern met Pit“, waardoor de Historische Begraafplaats Groenesteeg meer landelijke bekendheid heeft gekregen.

Toke Krak

Helaas heeft Toke enkele jaren geleden het vrijwilligerswerk om gezondheidsredenen moeten beëindigen. Wij zijn haar zeer dankbaar voor al het werk wat zij voor de stichting tot instandhouding van de begraafplaats Groenesteeg heeft gedaan. Wij zullen haar vriendelijke woorden en een luisterend oor missen en wensen haar familie sterkte met dit verlies.


Lezingen

Het bestuur acht het niet verantwoord om dit jaar nog lezingen in de aula te organiseren. Hoewel elders, bijvoorbeeld door de Historische Vereniging Oud Leiden, lezingen online via een livestream worden georganiseerd, denken wij dat voor onze lezingen - zonder lijfelijke aanwezigheid - weinig belangstelling zal zijn. Wij hopen dat lezingen in de loop van 2021 weer mogelijk zullen zijn.

Rondleidingen
Het verzorgen van rondleidingen beschouwen wij als een essentiële activiteit van onze stichting. Nu dat in coronatijd niet meer op de tot nu toe gebruikelijke wijze mogelijk is, is het bestuur samen met de rondleiders aan het kijken naar alternatieven. Er wordt gewerkt aan een tweetal alternatieven:
(1) Een digitale rondleiding, bedoeld voor individuen of groepjes, die zelfstandig zo’n rondleiding willen lopen. Op korte termijn in een simpele vorm van een tekst die men kan downloaden en op de langere termijn via een nog te ontwikkelen Groenesteeg-app.
(2) Rondleidingen, die voldoen aan de coronaregels, met aanmelding vooraf en in kleinere groepen van bijv. 8 personen en met tijdslots (bijv. 14.00, 14.30 en 15.00 uur een groep). Hiervoor wordt momenteel een protocol ontwikkeld. Zodra dit soort rondleidingen gaat starten, dan zullen wij u hiervan op de hoogte stellen en aangeven hoe een en ander geregeld wordt.


Zo kan het dus niet meer!


Groenploeg
Met genoegen kunnen wij u mededelen dat de groenploeg sinds enige tijd weer aan de slag is. Daarvoor is een protocol opgesteld om te kunnen werken met inachtneming van de coronaregels. Ook kan men gaan werken met nieuw elektrisch tuingereedschap, dan aangeschaft kan worden dankzij een subsidie die ons is verstrekt door de Business Club Leiden.

Extra buitendeur
De gemeente Leiden heeft ons vergunning verleend om in de schuur een buitendeur te maken. Door het aanbrengen van een deur hoeven de tuingereedschappen en kruiwagens niet meer door de net opgeknapte aula te worden gesleept, maar kunnen buitenom worden verplaatst. De vergunning is definitief geworden en de werkzaamheden zullen waarschijnlijk in september of oktober plaatsvinden. Architect Kees Lau heeft pro deo de bouwtekeningen gemaakt en de vergunningsprocedure verzorgd. De deur valt van buiten nauwelijks op en zal van stevig hang- en sluitwerk worden voorzien.

‘Nader belichte personen’
De website van onze stichting heeft een rubriek ‘Nader belichte personen’, waar u verhalen aantreft over bekende en minder bekende personen, die op de historische begraafplaats Groenesteeg zijn begraven. Inmiddels staan er zo’n 110 verhalen op, geschreven door leden van onze Commissie Onderzoek. Mocht u interesse hebben om over een of meer personen iets te schrijven of hebt u informatie over personen die voor onze commissie bruikbaar is, dan bent u hierbij van harte uitgenodigd! Ook opmerkingen over en aanvullingen op de huidige artikelen zijn van harte welkom. Wilt u in dat geval een e-mail sturen naar secretariaatgroenesteeg(at)gmail.com.
Sinds de vorige nieuwsbrief van mei zijn er zeven nieuwe bijdragen verschenen: één over de kunstschilder Cornet en zes over predikanten. Het betreft:
Herman Fangman (1793-1879): Predikant van de Nederlands Hervormde Kerk;
Rinse Koopmans van Boekeren (1832-1896): Predikant en schrijver, maar vooral kindervriend;
Johannes Eusebius Voet van Campen (1778-1851): Predikant van de Nederlands Hervormde Kerk;
Pieter Los (1815-1888): Van boekhandelaar tot predikant;
Willem den Hengst (1859-1927): Een ‘bekeerde’ dominee;
Jacobus Ludovicus Cornet: Kunstschilder en tekenaar;
Gijsbertus van Reenen (1864-1935) Van glasschilder tot predikant
Fangmanuringar

 









 

Weetje “De dominee die met grafzerk en al verhuisde van Groenesteeg naar Rhijnhof”

Roelof Jan Willem Rudolph (1862-1914) was een gereformeerde predikant die 22 jaar, van 1890 tot 1912, in Leiden werkzaam was in de dolerende kerk, die een kerkgebouw aan de Oude Vest hadden. Rudolph was gehuwd met Maria Willemina Folkertdina Frijlinck (1859-1929). Het echtpaar kreeg geen kinderen, maar had wel twee pleegzonen, waarvan er een Hendrik van der Linden (1893-1980) was.
Ds. Rudolph richtte een tweetal stichtingen op: de Mr. Jan Pieter Adolf Stichting voor opvang van landlopers, alcoholisten en ex-gedetineerden en de stichting De Glindhorst voor jeugdigen.
In 1912 ging Rudolph met emeritaat en aanvaardde een benoeming tot predikant-directeur van de door hem opgerichte stichtingen. Na enkele malen geopereerd te zijn in Heidelberg, overleed hij op 10 mei 1914 op 51-jarige leeftijd aan keelkanker. Hij werd begraven in zandgraf 667 op de begraafplaats Groenesteeg te Leiden.


Ds. R.J.W. Rudolph

In een verslag van de begrafenis staat te lezen:
Het is stampvol in de kerk van de gereformeerden aan de Oude Vest te Leiden, de kerk waar Rudolph van 1890 tot 1912 voor zijn gemeente actief is geweest. Ook buiten de kerk is er geen doorkomen aan. Talloze mensen willen afscheid nemen van hun geliefde dominee. Een grote palmtak en een bundel Aronskelken sieren de lijkkist. De dienst wordt geleid door dominee Kouwenhoven de oudste dienstdoende predikant van de Gereformeerde kerk te Leiden. Na de dienst vertrekt de stoet naar de begraafplaats Groenesteeg. De kist met het stoffelijk overschot wordt door de ouderlingen naar de laatste rustplaats gedragen en op de begraafplaats bij de groeve is de belangstelling enorm. Zoals gebruikelijk wensen velen nog een woord te spreken. Er zijn zoveel hoogwaardigheidsbekleders aanwezig dat uiteindelijk wordt besloten om de bijeenkomst bij de groeve, die al twee uur heeft geduurd, te beëindigen ook al heeft niet iedereen de gelegenheid gehad om zijn woord te doen. Een zwager van dominee Rudolph bedankt tenslotte namens de familie een ieder voor hun aanwezigheid en het brengen van de laatste eer aan de overledene.
In 1927 zou een nieuwe, door de gereformeerde kerken opgerichte stichting, zijn naam krijgen: de Rudolphstichting. In hetzelfde graf, waarin dominee Rudolph was begraven, werd op 12 september 1916 een dienstbode, de 25-jarige Jaantje Feijenbuik, begraven. Zij moet vrijwel zeker de dienstbode van het echtpaar Rudolph-Frijlinck zijn geweest.
Kort daarna, op 19 oktober 1916, werd de grafzerk en de lijkkist van ds. R.J.W. Rudolph overgebracht naar de in 1910 gestichte begraafplaats Rhijnhof om daar herbegraven te worden in zandgraf 209. Het is vooralsnog een raadsel waarom dit is gebeurd.
Op 21 juli 1922 werd Hendrik van der Linden sr. (1849-1922), de vader van Rudolphs pleegzoon, in dit graf op Rhijnhof begraven. Zeer waarschijnlijk heeft mw. Rudolphs-Frijlinck dat geregeld. Nadat zij zelf op 4 april 1929 was overleden, na een noodlottig ongeval in de liftkoker van haar bejaardenhuis aan de Hooigracht, werd ook Maria Wilhelmina Folkertdina Frijlinck in dit graf op Rhijnhof bijgezet. In het zandgraf 667 op Groenesteeg bleef de dienstbode Jaantje Feijenbuik alleen over.


Zandgraf 209 op Rhijnhof

Vorige Nieuwsbrieven
Nieuwsbrief nummer 80 mei 2020
Nieuwsbrief nummer 79 december 2019
Nieuwsbrief nummer 78 augustus 2019
Nieuwsbrief nummer 77 april 2019
Nieuwsbrief nummer 76 december 2018
Nieuwsbrief nummer 75 augustus 2018
Nieuwsbrief nummer 74 maart 2018
Nieuwsbrief nummer 73 december 2017
Nieuwsbrief nummer 72 september 2017
Nieuwsbrief nummer 71 april 2017
Nieuwsbrief nummer 70 december 2016
Nieuwsbrief nummer 69 september 2016
Nieuwsbrief nummer 68 april 2016
Nieuwsbrief nummer 67 januari 2016
Nieuwsbrief nummer 66 oktober 2015
Nieuwsbrief nummer 65 augustus 2015
Nieuwsbrief nummer 64 april 2015
Nieuwsbrief nummer 63 december 2014
Nieuwsbrief nummer 62 september 2014
Nieuwsbrief nummer 61 mei 2014
Nieuwsbrief nummer 60 februari 2014
Nieuwsbrief nummer 59 december 2013
Nieuwsbrief nummer 58 september 2013
Nieuwsbrief nummer 57 mei 2013
Nieuwsbrief nummer 56 januari 2013
Nieuwsbrief nummer 55 augustus 2012
Nieuwsbrief nummer 54 april 2012
Nieuwsbrief nummer 53 januari 2012
Nieuwsbrief nummer 52 augustus 2011
Nieuwsbrief nummer 51 april 2011
Nieuwsbrief nummer 50 januari 2011
Nieuwsbrief nummer 49 augustus 2010
Nieuwsbrief nummer 48 april 2010
Nieuwsbrief nummer 47 januari 2010
Nieuwsbrief nummer 46 augustus 2009
Nieuwsbrief nummer 45 maart 2009
Nieuwsbrief nummer 44 januari 2009
Nieuwsbrief nummer 43 oktober 2008
Nieuwsbrief nummer 42 september 2008
Nieuwsbrief nummer 41 mei 2008
Nieuwsbrief nummer 40 februari 2008
Nieuwsbrief nummer 39 september 2007
Nieuwsbrief nummer 38 juni 2007
Nieuwsbrief nummer 37 maart 2007
Nieuwsbrief nummer 36 oktober 2006
Nieuwsbrief nummer 35 augustus 2006

 

Actueel

Klik hier voor het archief van de oudere nieuwsbrieven.